Elk voorjaar dezelfde weken. De teamindeling komt eraan, er wordt in de kantine gepraat over wie er doorschuift, en ergens halverwege mei valt het woord vriendjespolitiek.
Die klacht gaat bijna nooit over de uitkomst. Hij gaat over het niet weten hoe de uitkomst tot stand kwam. Dat is goed nieuws, want daar kun je als trainer of club wel iets aan doen.
Het probleem is meestal geen onwil, maar onduidelijkheid
Veel clubs hebben geen vastgelegd selectiebeleid. Er is een werkwijze, die zit in de hoofden van een paar mensen, en die verandert stilletjes per jaar omdat er andere mensen zitten. Wat er dan gebeurt is voorspelbaar: ouders reconstrueren zelf een verklaring, en die verklaring is zelden vleiend.
Een selectiebeleid hoeft geen beleidsstuk van twaalf pagina's te zijn. Het moet vier vragen beantwoorden, vooraf, en op papier:
- Wie beslist er? Eén trainer, meerdere, de technische commissie?
- Waarop wordt beoordeeld, en over welke periode?
- Wanneer horen spelers en ouders de uitkomst, en van wie?
- Wat kun je doen als je het er niet mee eens bent?
Die laatste is de moeilijkste en de belangrijkste. Als er geen route is, wordt de route de app-groep.
Beoordeel over een periode, niet over een moment
De meest gehoorde inhoudelijke kritiek op selectietrainingen snijdt hout: een speler is het hele seizoen wekelijks te zien op trainingen en in wedstrijden, en toch wordt de indeling vaak bepaald door één avond waarop hij net wel of net niet een actie maakt.
Als je een heel seizoen aan waarnemingen hebt, gebruik dat dan ook. Dat is precies waar bijgehouden opkomst en geregistreerde speeltijd hun waarde bewijzen: niet als rekensom die de keuze maakt, maar als geheugen dat voorkomt dat de laatste drie weken de hele beoordeling kleuren.
Wat de KNVB zegt over te vroeg selecteren
De KNVB waarschuwt zelf voor de gevolgen van te vroeg selecteren: het is onbetrouwbaar en complex, waardoor een grote groep kinderen onterecht buiten de ontwikkelkansen valt. Spelers verschillen in biologische leeftijd, en wie in januari geboren is heeft in de O9 een voorsprong die niets met talent te maken heeft.
Lees dat na in het artikel van de KNVB hierover. Het is een goed stuk om in een beleidsdiscussie op tafel te leggen.
Wees eerlijk over wat het beleid niet is
Een selectiebeleid maakt de uitkomst niet pijnloos. Een kind dat te horen krijgt dat het volgend jaar niet in de selectie zit, vindt dat rot, ook als de procedure onberispelijk was. Doe niet alsof transparantie dat oplost.
Wat het wel oplost: de verdenking. Het verschil tussen "ik vind dit niet leuk" en "hier klopt iets niet" is groot, en alleen de tweede vreet aan een vereniging.
Ouders: informeren en betrekken, niet heronderhandelen
De KNVB adviseert om aan het begin van het seizoen een bijeenkomst te houden met spelers en ouders om de afspraken door te nemen, en om spelers in alle leeftijdscategorieën zelf te laten meedenken. Daarmee worden het hun afspraken, staat er in de kennisbank. Dat is geen detail: een regel die spelers zelf mede hebben bedacht, handhaven ze onderling.
Houd daarbij één grens scherp. Ouders informeren en betrekken is iets anders dan met ouders onderhandelen over een gemaakte keuze. Zeg vooraf welke van de twee je aanbiedt, dan hoef je het later niet halverwege een gesprek te bepalen.
Uit de praktijk
Ik heb achttien spelers in mijn team en neem er maximaal zestien mee. Dat heb ik vooraf gezegd en daar houd ik me aan: wie twee weken niet op de training is geweest, gaat niet mee. Dat heeft er inmiddels een paar keer toe geleid dat ik met veertien man naar een wedstrijd ging. Dat voelt raar, maar iemand meenemen die niet traint gaat rechtstreeks ten koste van de speeltijd van spelers die er wel elke week staan.
Kort samengevat, op één A4
- Schrijf op wie beslist, waarop, over welke periode en hoe je bezwaar maakt.
- Deel het vóór het seizoen, niet als de indeling al rondgaat.
- Beoordeel over maanden, niet over één selectieavond.
- Zeg erbij wat je niet belooft.
- Leg vast wat je onderweg ziet, zodat je het in mei nog weet.